Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu ve Cezası (TCK m. 134)
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, bireyin özel yaşam alanına hukuka aykırı şekilde müdahale edilmesini cezalandıran temel kişilik suçlarından biridir. Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesinde düzenlenen bu suç; özel hayatın gizli alanına girilmesi, görüntü veya seslerin kaydedilmesi ve bu kayıtların ifşa edilmesi gibi fiilleri kapsar. Bu çalışmada suçun hukuki konusu, unsurları, özel hayat kavramının kapsamı ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde değerlendirme yapılmaktadır.
1. Suçun Hukuki Konusu ve Korunan Değer
TCK m. 134 ile korunan temel hukuki değer, bireyin özel hayatına saygı gösterilmesi ve mahremiyet hakkıdır. Özel hayat, bireyin başkaları tarafından bilinmesini istemediği veya hukuken gizli kalması gereken yaşam alanını ifade eder.
Kanun koyucu, bireyin kişisel özerkliğini, maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkını ve kişilik haklarını güvence altına almak amacıyla bu düzenlemeyi getirmiştir.
2. Özel Hayat Kavramı ve Üç Alan Teorisi
Özel hayat kavramı, Yargıtay ve öğretide “üç alan teorisi” çerçevesinde ele alınmaktadır:
2.1. Gizli Hayat Alanı (Çekirdek Alan)
Bireyin kimseyle paylaşmak istemediği, sadece en yakın çevresiyle paylaştığı ve mutlak gizlilik içinde kalan alanıdır.
Bu alan mutlak koruma altındadır.
2.2. Özel Hayat Alanı
Kişinin ailesi, yakın çevresi ve güvendiği kişilerle paylaştığı, ancak kamuya açıklamak istemediği yaşam alanıdır.
TCK m. 134’ün esas koruma alanını oluşturur.
2.3. Ortak Hayat Alanı (Kamusal Alan)
Herkesin görebileceği alanı ifade eder. Ancak Yargıtay’a göre kamusal alanda dahi bireyin “kalabalık içinde görünmezlik” beklentisi korunmalıdır.
3. Suçun Tanımı ve Temel Şekli (TCK m. 134/1)
TCK m. 134/1’e göre:
“Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Bu suç, aşağıdaki fiillerle işlenebilir:
-
Gizli yaşam alanına girilmesi
-
Gizlice izleme veya dinleme
-
Özel hayata ilişkin olayların kaydedilmesi
-
Görüntü veya seslerin hukuka aykırı elde edilmesi
Özel hayatın görüntü veya ses kaydıyla ihlali hâlinde ceza bir kat artırılır.
4. Suçun Maddi Unsuru
4.1. Fiil
Özel hayatın gizliliği:
-
Çıplak gözle gizlice izlenerek,
-
Gizlice dinlenerek,
-
Kamera, telefon, ses kayıt cihazı gibi araçlarla kaydedilerek
ihlâl edilebilir.
Bu suç serbest hareketli bir suçtur; belirli bir yöntem zorunlu değildir.
4.2. Netice
Suçun tamamlanması için mağdurun ayrıca zarar görmesi gerekmez.
İhlal fiilinin gerçekleşmesi suçun tamamlanması için yeterlidir.
5. Suçun Manevi Unsuru
Suç genel kastla işlenebilir.
Failin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiğini bilmesi ve istemesi yeterlidir.
TCK m. 134/2’de düzenlenen ifşa suçu bakımından doğrudan kast aranır; fail, ifşanın hukuka aykırı olduğunu bilmelidir.
6. Görüntü ve Ses Kaydı Yoluyla İhlal
Yargıtay’a göre:
-
Kişinin tanınabilir olması şart değildir,
-
Sesin anlaşılabilir olması gerekmez,
-
Gizlice yapılan kayıt suçun oluşması için yeterlidir.
Kayıt anı itibarıyla suç tamamlanır.
7. Özel Hayata Ait Görüntü veya Seslerin İfşası (TCK m. 134/2)
TCK m. 134/2’ye göre:
“Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
İfşa Sayılan Fiiller
-
Yayınlama
-
Sosyal medyada paylaşma
-
Basın yoluyla yayımlama
-
Üçüncü kişilere gönderme
-
Kamuoyuna duyurma
Bu suç, ilk fıkradaki kaydetme suçundan bağımsız ayrı bir suçtur.
8. Kamusal Alanda Özel Hayatın Korunması
Yargıtay’a göre:
-
Kamusal alanda bulunmak, her türlü kayıt için rıza anlamına gelmez
-
Sürekli izleme, takip etme ve gözetleme özel hayat ihlali sayılabilir
-
Kişinin toplumdaki konumu, tanınırlığı ve olayın niteliği dikkate alınmalıdır
9. Ünlüler ve Özel Hayatın Daha Dar Korunması
Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararına göre:
-
Kamuya mal olmuş kişilerin özel hayat alanı daha dardır
-
Kamu yararı ve haber değeri varsa ihlal oluşmayabilir
-
Örneğin, ünlü bir sanatçının plajda çekilmiş mayolu fotoğraflarının yayınlanması suç sayılmamıştır
Ancak rencide edici, küçük düşürücü veya sürekli takip içeren yayınlar suç oluşturabilir.
10. Suçun Mağduru ve Faili
-
Mağdur: Sadece gerçek kişiler olabilir
-
Fail: Herkes olabilir
Tüzel kişiler bu suçun mağduru olamaz.
11. Yargıtay Uygulamasından Örnekler
CGK 2021/384 E., 2023/367 K.
Özel hayatın gizliliği; yalnızca gizli alanı değil, kişinin açıklamak istemediği özel yaşam bilgilerini de kapsar.
Yargıtay 12. CD 2022/1756 E., 2022/4593 K.
Kaydın yapılması ve kaydın ifşası iki ayrı suçtur.
Yargıtay 12. CD 2020/1111 E., 2024/329 K.
Ünlü kişilerin tatil fotoğraflarının kamu yararı kapsamında yayınlanması hâlinde suç oluşmayabilir.
12. Sonuç
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, bireyin kişisel mahremiyetini ve özel yaşam alanını korumaya yönelik temel bir ceza normudur. TCK m. 134; gizlice izleme, kayıt alma ve ifşa fiillerini ayrı suç tipleri olarak düzenleyerek geniş bir koruma sağlamaktadır.
Yargıtay içtihatları doğrultusunda suçun değerlendirilmesinde özel hayatın kapsamı, kamusal alan – mahrem alan ayrımı, kamu yararı, rıza, kişinin tanınırlığı ve ihlalin yoğunluğu belirleyici olmaktadır.
Makale bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki destek için iletişme geçiniz.

