Müstehcenlik Suçu Nedir? (TCK m.226)
Müstehcenlik Suçu Nedir? (TCK m.226)
Müstehcenlik suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesinde “Genel Ahlaka Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Kanun koyucu müstehcenliğin tanımını yapmamış; bunun yerine suçun seçimlik hareketlerini, korunan hukuki değeri ve yaptırımı belirlemiştir.
Madde metni incelendiğinde müstehcenlik suçu iki ana kategoriye ayrılır:
-
Genel müstehcenlik suçu (yetişkinlere ve topluma karşı),
-
Çocuklara karşı müstehcenlik suçu (çocuk pornografisi dahil).
Bu ayrım, hem korunan hukuki yarar hem de öngörülen ceza bakımından belirleyicidir.
I. Korunan Hukuki Değer ve Müstehcenlik Kavramı
Yargıtay içtihadına göre müstehcenlik suçunda korunan hukuki menfaat, toplumun ar ve haya duyguları, başka bir ifadeyle genel edep ve ahlak düzenidir. Çocuklara karşı işlenen biçiminde ise ayrıca çocukların cinsel istismara karşı korunması amacı öne çıkar.
Müstehcenlik, sübjektif algıya göre değil; toplumun genel değer yargıları ve demokratik toplum düzeninin ölçütleri esas alınarak objektif biçimde değerlendirilir. Bu noktada özellikle Yargıtay ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları belirleyicidir.
Önemli bir içtihat değişikliği de “doğal olmayan yoldan cinsel ilişki” kavramına ilişkindir. Yargıtay, 2016 sonrası kararlarında anal, oral, eşcinsel veya çoklu cinsel ilişki görüntülerinin tek başına TCK m.226/4 kapsamında değerlendirilemeyeceğini kabul etmiştir. Ceza Genel Kurulu’nun 2018/461 E., 2020/323 K. sayılı kararında; yalnızca toplumun bir kısmını rahatsız eden cinsel tercihler değil, aşağılayıcı ve insan onurunu zedeleyici parafilik eylemler (örneğin ensest, ürofili, koprofili gibi) doğal olmayan ilişki kapsamında görülmüştür.
II. Genel Müstehcenlik Suçu (TCK m.226/1-2-4)
1. Müstehcen Ürünleri Alenileştirme (m.226/1-a-b)
Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri:
-
Alenen göstermek,
-
Sergilemek,
-
Okumak, okutmak,
-
Söylemek, söyletmek,
suçu oluşturur. Özellikle çocukların görebileceği yerlerde alenileştirme ayrıca suç tipidir.
Ceza: 6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası.
2. Satma, Kiraya Verme, Dağıtma (m.226/1-c-d-e)
Müstehcen ürünleri:
-
İçeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa arz etmek,
-
Yetkili yerler dışında satmak veya kiraya vermek,
-
Başka mal/hizmet yanında bedelsiz dağıtmak,
suç teşkil eder.
Ceza: 6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası.
3. Reklam Yapma (m.226/1-f)
Müstehcen ürünlerin reklamını yapmak da suçtur. Bu reklam:
-
Basın-yayın,
-
Sosyal medya,
-
Dijital platformlar,
-
Sokak ilanı vb.
yollarla gerçekleşebilir.
Ceza: 6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası.
4. Basın ve Yayın Yoluyla Yayınlama (m.226/2)
Müstehcen içeriği basın ve yayın yoluyla yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi:
Ceza: 6 ay – 3 yıl hapis ve 5000 güne kadar adli para cezası.
İçtima kuralları gereği, hem reklam hem yayın söz konusuysa daha ağır olan suçtan hüküm kurulmalıdır (TCK m.44).
5. Şiddet, Hayvanlar, Ölü Bedeni veya Doğal Olmayan İlişki İçeren Ürünler (m.226/4-5)
Bu tür içerikleri:
-
Üretmek,
-
Ülkeye sokmak,
-
Satmak,
-
Depolamak,
-
Bulundurmak,
-
Kullanıma sunmak,
Ceza: 1 – 4 yıl hapis ve adli para cezası.
Basın-yayın yoluyla yayınlanması halinde:
Ceza: 6 – 10 yıl hapis.
III. Çocuklara Karşı Müstehcenlik Suçu (TCK m.226/3-5)
Ceza hukukunda çocuk, 18 yaşını doldurmamış kişidir (TCK m.6).
1. Çocuğa Müstehcen İçerik Gösterme (m.226/1-a-b)
Bir çocuğa müstehcen içerik vermek veya izletmek suçtur.
Ceza: 6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası.
2. Müstehcen Ürünlerin Üretiminde Çocuğun Kullanılması (m.226/3 – 1. cümle)
Çocuğun müstehcen ürün üretiminde kullanılması en ağır düzenlemelerden biridir.
-
Profesyonel olması şart değildir.
-
Tek seferlik kayıt yeterlidir.
-
Rıza önemsizdir.
-
Yayın şart değildir.
Ceza: 5 – 10 yıl hapis ve 5000 güne kadar adli para cezası.
Yargıtay uygulamasında cep telefonuyla çekilen çıplak çocuk görüntüleri dahi bu kapsamda değerlendirilmiştir.
3. Çocukların Kullanıldığı Ürünleri Bulundurma ve Yayma (m.226/3 – 2. cümle)
Bu ürünleri:
-
Ülkeye sokmak,
-
Çoğaltmak,
-
Satmak,
-
Depolamak,
-
Bulundurmak,
-
Kullanıma sunmak
Ceza: 2 – 5 yıl hapis ve adli para cezası.
Özellikle internetten indirme ve bilgisayarda depolama “bulundurma” kapsamında değerlendirilir.
4. Çocuklara Ulaşmasını Sağlama (m.226/5)
Çocuk pornografisinin basın-yayın yoluyla yayınlanması veya çocukların erişimine sunulması:
Ceza: 6 – 10 yıl hapis ve adli para cezası.
IV. Hukuka Uygunluk Halleri (m.226/7)
Şu hallerde suç oluşmaz:
-
Bilimsel eserler,
-
Çocuklara ulaşması engellenmek şartıyla sanatsal ve edebi değeri olan eserler (3. fıkra hariç).
Ancak çocuk pornografisi hiçbir şekilde istisna kapsamında değildir.
V. Muhakeme Hukuku Boyutu
1. Şikayet ve Zamanaşımı
-
Suç şikayete tabi değildir, resen soruşturulur.
-
m.226/3-1 ve m.226/5 için zamanaşımı: 15 yıl.
-
Diğer haller için: 8 yıl.
2. Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
3. Erişimin Engellenmesi
5651 sayılı Kanun m.8 gereğince müstehcen içerikler hakkında erişim engeli kararı verilebilir. Kural olarak hâkim kararı gerekir; ancak müstehcenlik suçunda idari makamların da yetkisi bulunmaktadır.
VI. Yargıtay Uygulamasında Öne Çıkan İlkeler
-
Müstehcenlik değerlendirmesi objektif yapılmalıdır.
-
Anal/oral ilişki görüntüleri tek başına “doğal olmayan” değildir.
-
Çocuk pornografisi en ağır suç tipidir.
-
Fikri içtima halinde en ağır cezayı gerektiren hüküm uygulanır (TCK m.44).
-
Bilirkişi raporu ayrıntılı ve yeterli olmalıdır.
-
Özel hayatın gizliliği suçu ile müstehcenlik suçu birlikte oluşabilir; daha ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.
Sonuç
TCK m.226’da düzenlenen müstehcenlik suçu, özellikle dijitalleşmenin etkisiyle uygulamada geniş yer bulmaktadır. Kanun koyucu, toplumun genel ahlak düzenini korumayı amaçlamakla birlikte çocukların korunmasını ayrı ve daha ağır bir yaptırım rejimine tabi tutmuştur.
Yargıtay içtihatları, özellikle “doğal olmayan ilişki” kavramı ve çocuk pornografisi suçları bakımından normun sınırlarını belirlemiş; ifade özgürlüğü ile genel ahlakın korunması arasında denge kurulması gerektiğini vurgulamıştır.
Makale bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki destek için iletişime geçiniz.
