Kasko Rücu Hakkı Nedir? (Sigorta Şirketi Kime, Ne Zaman Döner?)

1) Kasko rücu hakkının hukuki dayanağı: Halefiyet (TTK m. 1472)

Kasko rücu hakkı, zarar sigortalarında halefiyet (kanuni halefiyet) ilkesinden doğar. Sigortacı, kasko tazminatını ödediği anda sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarardan sorumlu kişilere karşı sahip olduğu talep/dava hakkını, ödediği tutar kadar kullanabilir. Bu düzenleme Türk Ticaret Kanunu m. 1472’de yer alır.

Özet: Sigorta şirketi, “sigortalının yerine geçerek” kusurlu sorumludan ödediği bedeli geri ister.

2) Kasko rücu hakkı hangi hallerde doğar?

Kasko rücu hakkının doğması için tipik olarak şu şartlar aranır:

(A) Sigortacı tazminatı ödemiş olmalı

Halefiyet tazminatın ödenmesiyle işler; ödeme yoksa rücu da yoktur.

(B) Zararın sorumlusu bir üçüncü kişi olmalı (veya poliçe gereği sigortalı)

En sık senaryo: Karşı taraf sürücüsü/işleteni kusurludur → kasko ödediği hasarı kusur oranında karşı tarafa rücu eder.
Bazı özel senaryolarda (poliçe/özel şartlara göre) kasko, ödediği tutarı kendi sigortalısına da rücu edebilir; bu durum tamamen kasko poliçesi ve Kasko Genel Şartlarındaki teminat dışı/ihlal hükümleri ile bağlantılıdır (ör. kasıt, ağır ihlal, doğru ihbar yükümlülüğünün kasten ihlali gibi).

(C) Sigortalı, rücu hakkını zedelememeli

Sigortalı, sigortacıya geçen hakları ihlal edici davranırsa sigortacıya karşı sorumluluk doğabilir (TTK 1472/2).
Kasko Genel Şartları da sigortalının, rücuya yararlı bilgi-belgeyi verme ve rücu haklarının korunması için önlem alma yükümlülüğünü açıkça vurgular.

Not (çok önemli): Metninizdeki “alkollü araç kullanma, ehliyetsizlik, olay yerini terk” gibi bazı başlıklar uygulamada daha çok zorunlu trafik sigortasının sigortalısına rücu tartışmalarıyla karışabiliyor. Kasko bakımından doğru yaklaşım: poliçe + kasko genel şartlarındaki teminat dışı/ihlal düzeni üzerinden değerlendirme yapmaktır.

3) Kasko rücu hakkı nasıl kullanılır? (Uygulama adımları)

Kasko şirketi rücu sürecini genelde şu sırayla yürütür:

Hasar dosyası açılır, eksper tespiti yapılır, ödeme yapılır
Kusur durumuna göre rücu edilecek kişi/kurum belirlenir (sürücü, işleten, işveren, taşeron vb.)
İhtar / rücu talebi gönderilir (ödeme dekontu, eksper raporu, kusur tutanağı vs. eklenir)
Ödeme olmazsa icra takibi veya rücu davası açılır

Kasko Genel Şartları, sigortalının rücuya yararlı bilgi-belgeyi verme, delil tespiti ve rücu haklarının korunmasına destek yükümlülüğünü özellikle düzenler.

4) Zamanaşımı (Kasko rücu davalarında süre)

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararlar yönünden uygulamada en kritik metinlerden biri KTK m. 109’dur. Bu maddede:

Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl,
Her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl,
Ayrıca “tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları” için 2 yıllık süre (yükümlülüğün tamamen yerine getirildiği ve rücu edilecek kişinin öğrenildiği günden itibaren) düzenlenmiştir.

Pratik öneri: Kasko rücu dosyalarında zamanaşımı itirazı çok gelir. Bu yüzden sigortacı tarafın ödeme tarihi + rücu edilecek kişinin öğrenilme tarihi kronolojisini dosyada netleştirmesi gerekir.

5) Görevli ve yetkili mahkeme (kısa rehber)

Rücu, çoğu kez ticari nitelik taşıyabilir; uyuşmazlığın tarafları ve ilişkinin niteliğine göre Asliye Ticaret / Asliye Hukuk ayrımı gündeme gelir.
Sigorta şirketinin kendi sigortalısına yöneldiği rücu senaryolarında tüketici işlemi tartışmaları da çıkabilir (poliçenin tarafı-tüketici sıfatı vs.).

Bu bölüm, dosyanın “taraf sıfatlarına” göre değiştiği için makalede genel tutulması daha güvenli olur.