İleti Yoluyla Hakaret Suçu: Dijital Mecralarda "Huzurda Hakaret" ve İletme Kastı (TCK 125/2)

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte kişilerin onur, şeref ve saygınlığına yönelik saldırılar sadece fiziksel ortamlarda değil; WhatsApp, SMS, E-mail ve sosyal medya üzerinden de yoğunluk kazanmıştır. Türk Ceza Kanunu’nun 125/2. maddesi, bu tür saldırıları "İleti Yoluyla Hakaret" başlığı altında düzenleyerek, mağdurun gıyabında olsa dahi ileti vasıtasıyla yapılan hakaretleri huzurda işlenmiş gibi cezalandırmaktadır.

1. İleti Yoluyla Hakaret Nedir?

Hakaret suçunun huzurda işlenmemesine rağmen, kanun koyucu tarafından huzurda işlenmişçesine ağır sonuçlara bağlandığı hal "ileti yoluyla" yapılan hakarettir. Failin; mağdurun telefonuna, e-posta adresine veya sosyal medya hesabına (DM) gönderdiği sesli, yazılı veya görüntülü mesajlar bu kapsamdadır.

Kabul Edilen Başlıca İletişim Vasıtaları:

Haberleşme Uygulamaları: WhatsApp, Telegram, Bip mesajları ve grupları.
Dijital Kanallar: E-mail (E-posta), SMS (Kısa Mesaj).
Sosyal Medya: Instagram, X (Twitter), Facebook üzerinden gönderilen özel mesajlar (DM).
Sesli İletişim: Telefon konuşmaları ve sesli mesajlar.
Geleneksel Yollar: Mektup, faks, resim ve yazılı notlar.

2. Kritik Ayrım: "İletme Kastı" ve İspat Kriterleri

İleti yoluyla hakaret suçunun oluşması için failin, kullandığı vasıta ile mağduru hedef aldığını bilmesi ve bu eylemin mağdur tarafından öğrenileceğini istemesi şarttır. Burada iki temel senaryo karşımıza çıkmaktadır:

A. Mağdurun Doğrudan Hedef Alınması

Fail, hakaret içerikli mesajı doğrudan mağdurun şahsi hattına veya hesabına gönderirse, suç "huzurda" işlenmiş sayılır. Ancak mesaj mağdurdan başka birine gönderilmiş ve mağdur bunu tesadüfen öğrenmişse, huzurda hakaretin unsurları oluşmaz. Bu durumda eylem "Gıyapta Hakaret" olarak değerlendirilir ve cezalandırılması için en az 3 kişiye ulaşmış olması (ihtilat) şartı aranır.

B. Üçüncü Kişi Aracılığıyla Hakaret (İletme Kastı)

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; hakaret mesajı doğrudan mağdura değil de bir yakınına veya üçüncü bir kişiye gönderilse dahi, eğer fail "bunu ona ilet" kastıyla hareket etmişse suç huzurda işlenmiş kabul edilir.

Yargıtay Uygulamasından Örnek: Failin, bir kimsenin kardeşine mesaj atarak "Ağabeyine söyle, o tam bir sahtekar" demesi durumunda, mesajın mağdura iletileceği bilindiği ve istendiği için TCK 125/2 uyarınca cezalandırma yoluna gidilir. (Y4CD- 2020/11488 E.)

3. Yüz Yüze Gıyapta Hakaret ile İleti Yoluyla Hakaret Farkı

En sık yapılan hata, yüz yüze konuşulan birine söylenen gıyapta hakaretlerin de aynı kapsamda değerlendirilmesidir. Oysa hukuk tekniği açısından:

Yüz yüze konuşurken: Fail, yanındaki kişiye mağdur hakkında gıyaben hakaret edip "git bunu ona söyle" dese bile, bu bir "ileti" (mesaj, e-mail vb.) olmadığı için ihtilat (en az 3 kişinin duyması) şartı aranır. (Y18CD-2019/1314 K.)
İleti yoluyla: Eğer aynı ifade bir WhatsApp mesajı veya ses kaydı ile gönderilirse, ihtilat şartı aranmaz; iletme kastının varlığı suçun oluşması için yeterlidir.

4. Cezai Müeyyide ve Hukuki Süreç

İleti yoluyla hakaret suçunun temel cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır.

Şikayet Süresi: Suç, takibi şikayete bağlı suçlar arasındadır. Mağdur şikayet hakkını kullanmalıdır.
Uzlaşma: Bu suç tipi zorunlu ÖN ÖDEME kapsamındadır.
Manevi Tazminat: Ceza davasının yanı sıra, kişilik hakları saldırıya uğrayan mağdurun hukuk mahkemelerinde manevi tazminat davası açma hakkı mevcuttur.

Sonuç: Delil Tespiti ve Avukatın Rolü

Dijital ortamlarda işlenen hakaret suçlarında ekran görüntüleri, mesaj logları ve IP adresleri en önemli delillerdir. Ancak bu delillerin hukuka uygun yollarla toplanması ve Yargıtay’ın güncel "iletme kastı" kriterlerine göre savcılık şikayetinin kurgulanması, dosyanın beraatle sonuçlanmaması adına kritiktir.

Özellikle üçüncü kişilere gönderilen iletilerde failin kastının doğru tahlil edilmesi, teknik ve hukuki bir uzmanlık gerektirir.

Makale bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki destek için iletişime geçiniz.